Spadek wielu osobom kojarzy się z powiększeniem majątku. Zdarza się jednak, że masa spadkowa jest obciążona długami. W takiej sytuacji zobowiązania przechodzą na spadkobiercę, który musi je uregulować, chyba, że przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzucił go w całości. Sprawdź, jak uniknąć odziedziczenia długów w spadku i co dalej zrobić, jeżeli okaże się, że przejąłeś zadłużony majątek.
Spadek a długi spadkobiercy - czy da się uniknąć spadku z długiem?
Zgodnie z obowiązującym polskim prawem osoba, która dziedziczy spadek może:
- go odrzucić – zarówno testamentowe, jak i spadkowe,
- przyjąć dziedziczenie testamentowe i ustawowe,
- odrzucić spadek testamentowy i przyjąć spadek jako spadkobierca ustawowy,
- przyjąć spadek z dobrodziejstwem inwentarza.
Spadek a długi po zmarłym - odrzucenie spadku
Spadek to nie tylko aktywa, ale często również długi po zmarłej osobie, o których rodzina nie miała pojęcia. W wielu przypadkach zadłużenie przewyższa wartość masy spadkowej. W takiej sytuacji najlepszym wyjściem jest odrzucenie spadku. Wówczas spadkobierca jest traktowany tak, jakby dożył otwarcia spadku. Co ważne, jeżeli masz dzieci, to Twoja część przejdzie na dzieci. W takiej sytuacji trzeba również w ich imieniu odrzucić spadek. By to zrobić, musisz złożyć odpowiednie oświadczenie w sądzie lub u notariusza w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym zostałeś powołany do spadku. Na wszystkich etapach pomoże Ci moja kancelaria adwokacka w Łodzi.
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza
Alternatywą dla odrzucenia, jest przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Oznacza ona, że Twoja odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona do wysokości wartości stanu czynnego spadku. Jeżeli po 6 miesiącach od powołania do spadku nie złożysz oświadczenia o jego przyjęciu lub odrzuceniu to spadek zostanie automatycznie przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza. Chroni to przed koniecznością spłaty długów z własnych środków – odpowiadasz za nie jedynie do wysokości odziedziczonych aktywów.
Jaka jest odpowiedzialność za długi spadkowe po osobie zmarłej?
Po śmierci spadkodawcy długi przechodzą na spadkobierców. Do momentu działu spadku wszyscy spadkobiercy odpowiadają za długi spadkowe solidarnie. Wierzyciel może żądać spłaty całości od jednego, dowolnie wybranego spadkobiercy. Po dziale spadku każdy odpowiada proporcjonalnie do swojego udziału w spadku, a wierzyciel może dochodzić jedynie spłaty części zobowiązań.
Dług w spadku i co dalej? Co warto wiedzieć?
Każdy spadkobierca musi podjąć decyzję, czy przyjmuje spadek w całości, z dobrodziejstwem inwentarza, czy odrzuca go całkowicie. Trzeba jednak pamiętać, że przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza odpowiadasz za ewentualne długi całym swoim majątkiem z ograniczeniem do wysokości masy spadkowej. Jeżeli spadkobierca dziedziczy nieruchomość o dużej wartości, obciążoną kredytem hipotecznym, pracuje i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie oraz ma inną nieruchomość (na przykład zakupioną wcześniej) to w przypadku braku dobrowolnej chęci spłaty długu (kredytu hipotecznego zmarłego) bank może skierować egzekucję obejmującą cały majątek spadkobiercy w tym innej nieruchomości czy pensji.
Prawo spadkowe w przypadku długów alimentacyjnych
Prawo spadkowe określa, że dziedziczeniu podlega jedynie majątek. Nie można więc odziedziczyć obowiązków osobistych, jak na przykład alimenty. Wyjątek stanowią długi alimentacyjne, zarówno te wobec wierzyciela, jak i Funduszu Alimentacyjnego. W drugim przypadku, zadłużenie jest automatycznie umarzane z chwilą śmierci osoby zobowiązanej. Trzeba jednak pamiętać, że kwota wypłacana przez fundusz może być niższa niż ta zasądzona. W takiej sytuacji różnica między sumą, którą wypłacał Fundusz, a zobowiązaniem będzie traktowana jako zadłużenie, które podlega dziedziczeniu. Prawo spadkowe długi wobec innych wierzycieli nakazuje spłacić, na przykład pożyczki, hipotekę czy inne zobowiązania.
Rejestr długów spadkowych
Chociaż dobra materialne mogą stanowić większą część spadku to długi spadkobiercy znacznie go przewyższają, a bliscy nie są tego świadomi. W Polsce nie istnieje „Rejestr Długów Spadkowych”, a weryfikacja majątku i ustalenie czy masa jest zadłużona leży po stronie spadkobiercy. W pierwszej kolejności warto sprawdzić dokument i korespondencję. Warto szukać dokumentów, umów czy innych dowodów zawierających informacje o zaciągniętych pożyczkach, kredytach, dokumenty komornicze itd.
By sprawdzić, czy zmarły miał długi, trzeba przejść przez postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku w sądzie. Sąd ujawnia wszystkich spadkobierców, a następnie wydaje wyrok potwierdzający dziedziczenie. W ramach postępowania sąd może wystąpić do Biura Informacji Gospodarczej i pobrać raport o spadkodawcy. Można również złożyć wniosek o sporządzenie spisu inwentarza. Wówczas komornik sądowy działający przy sądzie, korzystając z dostępnych dla niego narzędzi tworzy wykaz zawierający informacje o składnikach majątku zmarłego – m. in. ruchomościach, nieruchomościach, środkach finansowych na rachunku bankowym oraz uwzględnia długi w spadku.
Co zrobić z długiem po zmarłej osobie?
Wiele osób, wiedząc (lub podejrzewając), że zmarły miał długi odrzuca spadek w całości. Trzeba pamiętać, że jeżeli odrzucisz spadek to powinieneś podjąć kroki prawne również w imieniu małoletnich pociech. Jeżeli łącznie spadek z długami nie przewyższają wartości i zdecydujesz się na spłatę w ramach dobrodziejstwa inwentarza, oficjalnie poinformuj banki i inne instytucje o swojej decyzji i przedstaw dokument potwierdzający nabycie spadku. Warto pamiętać, że każda sytuacja jest inna, dlatego najlepszym rozwiązaniem będzie skorzystanie z konsultacji prawniczej. Porady prawne w Łodzi, Łowiczu oraz online z zakresu prawa spadkowego, a także innych gałęzi oferuje moja kancelaria. Skontaktuj się z nami i umów na spotkanie!
